Checkout Balondu, Keşif Gerçek

Geçen yaz herkes aynı cümleyi kuruyordu. Alışveriş sohbete taşınacak, müşteri yapay zekadan hiç çıkmadan ödemesini yapacak, siteler birer depoya dönecek. Ben de agentic commerce üzerine yazmayı düşündüm açıkçası, yarım bir taslak açıp beklettim. İyi ki beklettim.

Çünkü bir yıl içinde hikayenin yarısı çöktü. OpenAI sohbet içinden ödemeyi bu yılın martında sessizce geri çekti. Sohbet penceresinde biten alışverişin dönüşümü beklenenin çok altında kaldı, büyük perakendecilerin bir kısmı ajanlara kapıyı hepten kapattı. Yüz milyarlarca doların akıllı checkout’a kayacağını anlatan geçen yazın başlıklarını bugün açıp okuyunca insan biraz mahcup oluyor.

Checkout neden tutmadı

Bence sebep teknik değil. Alışverişin son adımı bir güven işi. Ödeme, iade, fatura, bir şey ters giderse kimin kapısını çalacağım sorusu. İnsanlar kartını sohbet penceresine vermedi çünkü orada bir mağaza görmüyor, bir aracı görüyor. Mağaza dediğimiz şey yüzyıldır güven biriktiren bir kavram, bir sohbet balonu o güveni iki senede devralamadı.

Ama işin ilk adımı öyle değil. Keşif güven işi değil, bilgi işi. Hangi ürün bana uyar, fiyatı nerede daha iyi, stokta var mı. Bilgi işini de ajan insandan iyi yapıyor. O yüzden sektör şu modele oturdu, keşif yapay zekada, satın alma sitede. Shopify mağazaları ChatGPT ve Perplexity içinde keşfedilir yapan altyapıyı itiyor, yapay zeka kaynaklı perakende trafiğine dair büyüme tahminleri her çeyrek yukarı güncelleniyor. Tahmin bunlar, rakamlarına mesafeli bakıyorum, ama yönü konusunda kimsenin şüphesi kalmadı.

Agentic commerce ölmedi, katman değiştirdi

Yani agentic commerce balon muydu sorusunun cevabı ikiye ayrılıyor. Checkout tarafı balondu, patladı. Keşif tarafı gerçek ve sessizce büyüyor. Benim asıl konuşmak istediğim ise bu ikisinin ortasında duran ve kimsenin pek konuşmadığı bir kayıp.

Bannerı ajan görmez

Yıllardır sitede insan gözü için pazarlama yapıyoruz. Ana sayfaya slider koyuyoruz, kampanya bannerı asıyoruz, çıkmak üzere olan ziyaretçiye popup açıyoruz, sepette geri sayım sayacı çalıştırıyoruz. Onsite pazarlama diye koca bir sektör var ve tamamı tek bir varsayım üzerine kurulu. Sayfaya bir insan bakıyor.

Ajan sayfaya bakmıyor. Ajan veriyi okuyor. Fiyat, stok, varyant, teslimat süresi, yapılandırılmış ne varsa onu. Özenle tasarlanmış o yüzde elli indirim bannerı ajanın dünyasında yok. Sepete üç adım kala açılan popup yok. Geri sayım sayacı yok. Trafiğin ajan olan kısmında onsite etkinliklere akan bütçenin etkisi sıfır.

Bugün bu kısım küçük, doğru. Ama beş yıl önce mobil uyumluluğu erteleyenlerin bugünkü hali neyse, ajan uyumluluğunu erteleyenlerin yarınki hali o olacak diye düşünüyorum.

İndirimi ajana söylemek

Peki kampanya ne olacak. Kampanya ölmüyor, format değiştiriyor. İndirim artık görsel değil veri. Fiyatın geçerlilik tarihi, indirimli fiyat alanı, ürün beslemesindeki promosyon bilgisi. İndirimi ajanın okuyacağı yerde beyan etmeyen satıcı, ajanın gözünde indirim yapmamış sayılır. Cümle sert ama durum bu.

Bu iş el yordamıyla da kalmıyor, standartları oturuyor. Google ocak ayında Shopify, Etsy ve Walmart gibi ortaklarla Universal Commerce Protocol adında açık bir standart duyurdu, OpenAI ve Stripe tarafında da ACP var. İkisinin de özü aynı, ajan mağazayı senin beyan ettiğin yapılandırılmış veriden tanıyor. Yani mesele artık bir tahmin değil, protokol seviyesinde yazılmış durumda.

Bunun pratik anlamı da şu, pazarlamacının işi görsel üretmekten veri üretmeye kayıyor. Vitrini süslemek bitmiyor, insan trafiği hala çoğunlukta. Ama vitrinin önünden artık robotlar da geçiyor ve onlar cama değil rafın arkasındaki etikete bakıyor.

Satıcı bugün ne yapmalı

• Ürün verini tek kaynaktan yönet, her kanala aynı doğrulukta bas. Başlık, fiyat ve stok kanaldan kanala farklıysa ajan hangisine inanacağına karar veremiyor, çoğu zaman ikisini birden elemeyi seçiyor.
• Yapılandırılmış veri alanlarını boş bırakma. İnsan görselden anlıyor, ajan alandan anlıyor. Boş alan ajan için o özelliğin yokluğu demek.
• Kampanyayı görsele değil veriye yaz. Banner tasarlattığın kampanyanın fiyatı ve tarihi ürün verisinde de görünsün, yoksa o kampanya yalnızca insanlara yapılmış olur.

Bu benim uzaktan yorumladığım bir konu değil, ürün verisini kanallara taşımak bizim Gurmehub’da her gün yaptığımız iş. Shopify’daki ürünü pazaryerine açarken zorunlu alanları yapay zekaya doldurtmayı geçen ay Trendyol’a ürün açmak üç adıma indi diye yazmıştım. O yazıdaki iş ile bu yazıdaki öngörü aynı yere çıkıyor. Temiz ve eksiksiz ürün verisi dün pazaryeri için lazımdı, yarın ajanlar için lazım. Biz bu tarafı Shopify pazaryeri entegrasyonu tarafında ürün açma akışımızla çözüyoruz ama hangi araçla yaparsanız yapın, mesele aynı.

Balon patladığında herkes yapay zeka alışverişi bitti diyecek, şimdiden görür gibiyim. Bitmedi. Sadece yanlış katmanda aranıyordu. Müşteri son tıkı yine sitede verecek, ama siteye hangi kapıdan geleceğine giderek daha çok bir modelin önerisi karar verecek. O öneriye girmenin yolu da bannerdan değil veriden geçiyor.